W dzisiejszych czasach coraz więcej słyszymy o rosnącej oporności bakterii na antybiotyki. Jednym z największych wyzwań dla zdrowia publicznego na całym świecie staje się rzeżączka – choroba przenoszona drogą płciową, którą coraz trudniej leczyć. Od lat naukowcy bezskutecznie poszukiwali szczepionki. Tymczasem okazało się, że pomoc może nadejść z zupełnie nieoczekiwanej strony. Najnowsze badania naukowe przynoszą fascynujące wieści: szczepionka przeciwko meningokokom grupy B (Bexsero) może częściowo chronić również przed rzeżączką.
Jako Wasz lekarz, dzielę się tą wiedzą, aby pomóc Wam w podejmowaniu najlepszych, świadomych decyzji dotyczących zdrowia.
Jak to możliwe? Dwie różne choroby, jedna szczepionka
Można powiedzieć, że bakterie wywołujące inwazyjną chorobę meningokokową (Neisseria meningitidis) i rzeżączkę (Neisseria gonorrhoeae) są bliskimi kuzynkami. Mają aż 80-90% wspólnego materiału genetycznego.
Szczepionka Bexsero, stworzona do walki z meningokokami, uczy nasz układ odpornościowy rozpoznawania pewnych charakterystycznych białek na powierzchni tych bakterii. Okazuje się, że bardzo podobne białka znajdują się również na powierzchni bakterii rzeżączki. Dzięki temu przeciwciała wytworzone po szczepieniu potrafią „pomylić” obu kuzynów i zaatakować również gonokoki, uniemożliwiając lub utrudniając im rozwój infekcji. To zjawisko nazywamy ochroną krzyżową.
Czy to naprawdę działa? Co mówią badania?
To nie są tylko przypuszczenia. Mamy na to coraz więcej solidnych dowodów z całego świata. Liczne badania obserwacyjne prowadzone w USA, Australii i Europie przynoszą bardzo spójne wyniki.
Skuteczność szczepionki Bexsero w zapobieganiu rzeżączce szacuje się na około 30-40%.
Co to oznacza w praktyce? Szczepionka nie daje 100% gwarancji, ale znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania. W obliczu braku jakiejkolwiek innej szczepionki i narastającej antybiotykooporności, jest to niezwykle obiecująca i klinicznie ważna wiadomość. Ochrona na poziomie 30-40% to o 30-40% mniej przypadków choroby, jej powikłań i dalszego rozprzestrzeniania się zakażenia.
Dla kogo może być to dobre rozwiązanie?
W Polsce szczepienie przeciwko meningokokom B (Bexsero) jest szczepieniem zalecanym, ale nierefundowanym. Rutynowo poleca się je m.in. niemowlętom, personelowi medycznemu czy pracownikom żłobków i przedszkoli w celu ochrony przed sepsą i zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.
Jednak w świetle nowych dowodów, szczepienie to mogą rozważyć również inne osoby, zwłaszcza te aktywne seksualnie, które chcą dodatkowo zabezpieczyć się przed rzeżączką.
Może to być ważny, dodatkowy element profilaktyki zdrowia intymnego, obok tak kluczowych metod jak stosowanie prezerwatyw i regularne badania.
Bezpieczeństwo i typowe odczyny poszczepienne
Szczepionka Bexsero jest stosowana na świecie od ponad dekady i jej profil bezpieczeństwa jest bardzo dobrze znany. Jak po każdej szczepionce, mogą wystąpić odczyny poszczepienne. U młodzieży i dorosłych najczęściej są to:
- Ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia
- Ból mięśni i głowy
- Uczucie zmęczenia
Są to typowe, krótkotrwałe objawy, które świadczą o tym, że nasz układ odpornościowy uczy się walczyć z zagrożeniem. Zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-2 dni.
Jaka jest sytuacja w Polsce i co warto zapamiętać?
Na ten moment wykorzystanie szczepionki Bexsero do ochrony przed rzeżączką w Polsce jest tzw. zastosowaniem “off-label”. Oznacza to, że jest to użycie poza oficjalnymi wskazaniami zawartymi w ulotce leku, ale oparte na solidnych, międzynarodowych dowodach naukowych.
Najważniejsze informacje w pigułce:
- Rzeżączka to coraz poważniejsze zagrożenie z powodu rosnącej oporności na antybiotyki.
- Szczepionka przeciw meningokokom B Bexsero zapewnia częściową (szacowaną na 30-40%) ochronę krzyżową przed rzeżączką.
- Jest to dodatkowa metoda profilaktyki, która nie zastępuje prezerwatyw ani badań w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową.
- W Polsce jest to zastosowanie “off-label”, a szczepienie jest w 100% płatne przez pacjenta.
- Decyzja o szczepieniu powinna być podjęta indywidualnie, po rozmowie z lekarzem.
Jeśli ten temat Was interesuje i chcecie dowiedzieć się więcej, zapraszam na wizytę. Razem omówimy Waszą indywidualną sytuację i ocenimy, czy szczepienie Bexsero jest dla Was dobrym i bezpiecznym rozwiązaniem.
Dbajcie o siebie i swoje zdrowie!
